hận (bị sét đánh) dễ hầu có nguôi

Dăm ba năm ngụp lặn, có khi gặp người hỏi thì chắc cũng vanh vách được dăm ba câu tả cái ý nọ, nhưng đến nay tôi mới dám tự nhận mình sơ sơ hiểu chữ “hận.” Hận, cha chả là tức. Hận, cha chả là tiếc. Hận, cha chả là ghét. Hận: hờn giận hối oán ghét. Hận là tất cả những cái đó.

Nhưng gậm một khối căm hờn vỏn vẹn vậy thôi thì chưa cấu thành “hận.” Nói thế nào nhẩy? Trong những thiên cổ phong lưu nhân vật từng đặt bút viết những thứ dính dáng đến chữ hận thì hẳn Bạch Cư Dị là một trong những kẻ đình đám hay bị nhắc nhất, “thiên trường địa cửu hữu thời tẫn, thử hận miên miên vô tuyệt kì.” Tôi dẫn hai câu này thực ra không phải để tán thưởng Bạch Cư Dị says it best, đúng như ý tôi thì ông ta says it worst thì có. “Giận này dằng dặc dễ hầu có nguôi” (Tản Đà thì translates it best though lolol), có hận nào gọi là “hận” mà không “miên miên vô tuyệt kì,” mà dễ hầu nguôi đâu? Ngắn ngủi không phải “hận,” một hai lần không phải “hận.” Dằng dặc quên mất đầu và không thấy cuối, lúc lặng lúc gào thét, lúc bừng bừng lúc âm ỉ, cứ tồn tại qua vô vàn hình thái ở vô vàn trạng thái. Nhưng nó không vô thường như có vẻ nó vậy, vì bất kể thế nào nó vẫn quay đều, quay đều. Trở đi trở lại. Đau đáu. Vô tuyệt kì.

Sơ sơ tôi hiểu, đó là “hận.”

Mà nay mới kể ngày xưa sai,” đó là mối hận ngược xuôi tung tóe xé toang cái gọi là sự tuyến tính của dòng thời gian, xáo tung các mảnh lên để rồi xếp lại mới thấy rõ chân tướng nỗi lòng.

(Nghĩ lại, thật ra lời Khổng tử nói vẫn chính xác vậy, “thệ giả như tư,” thời gian đã qua không thể quay lại, có xáo trộn thế nào, nó vẫn thuộc về một miền đã qua. Có gì đó nặng tính kết thúc, đặt giữa tôi và những miền đó. “Hận” là cây cầu tôi xây để trở lại, cây cầu không bao giờ xây xong.)

///

Người Triều Tiên đâu như có một khái niệm gọi là “han,” viết là 한, và chữ Hán tương ứng cho nó, 恨 – hận.

Han là nỗi đau gây nên bởi những thống khổ, bất công hay những sự hành hạ tàn tệ, một nỗi nhức nhối âm ỉ trong tâm hồn. Nó là nỗi đau lồng vào nỗi oán hờn, trải dài suốt đời, hai mối cảm xúc mạnh mẽ ngang nhau. Han chứa đựng sự xuôi tay cam chịu một cách đắng cay và sự kiên định không gì lay chuyển nổi, để chờ được tới lúc phục thù.

Han là thứ bị động. Nó hoài mong phục thù, nhưng không kiếm tìm sự phục thù. Han được giữ gần với con tim, hi vọng và kiên nhẫn nhưng không bao giờ hung hăng. Nó hòa vào dòng máu và hơi thở của một con người. Trong ý thức có sự ta thán và thậm chí trách móc đối với vận mệnh, cái vận mệnh đã dẫn lối đến sự khổ đau ấy.” (D. Bannon, “Translation Journal”)

Không thể dịch được “han” của người Triều Tiên, thậm chí đến chữ “hận” cũng không diễn tả hết khái niệm ấy. Những người thông thái và nghiêm túc (có vẻ vậy, hửm, wikipedia?) đã nói, nó khởi thủy từ thời Nhật chiếm (1910-1945), hoặc đóng rễ từ chế độ giai cấp phân biệt giữa quý tộc Yangban và nông dân, vân vân, mây mây. Mối “hận” của cả dân tộc để đối phó với những đau đớn quá lớn lao. Trong khổ đau, người người liên kết với nhau bằng “han.” Tưởng tượng khi ra đường, đi chợ, biểu diện lời nói là: “- cho tôi mớ rau này nhé – vâng, của anh đây,” nhưng thực ra họ đang nói: “- han? – han.”

Một cảnh tượng sầu bi.

///

Nhưng tôi muốn quay lại nỗi hận ràng buộc cả đời người.

Dạo gần đây tôi rất khéo nghe ra những “hận” ấy. Trong lời bài hát, trong thơ tôi vô tình đọc được nhờ những mẩu (cục) fic tôi đào bới lên, trong những mối quan hệ, trong sự sống mỗi ngày. Nực cười nỗi, tôi nghĩ những cái buồn xưa nay vẫn cuốn tôi vào ở những truyện trò phim ảnh, thật ra những thứ thực sự níu được lòng tôi lại đều có chữ hận sau nó đó.

///

Mã Địch theo như thiển ý của tôi là hát ngang bỏ cha, nhưng tôi không quên được “Nam sơn nam.” Hồi đó tôi dịch được 4 câu mà trong đó 3 câu tôi nghe sai lời, nhưng tôi không quên được sự chối từ thế giới với hiện thực quyết liệt, nỗi tức giận cay đắng, sự tê tái, sự viển vông vô vọng mà đến cuối cùng cũng được thừa nhận thành lời.

Có thể đó tất thảy chỉ là ảnh ảo vẽ nên bởi những từ ngữ vô tình hữu ý nhóm lại với nhau. Tôi đọc đâu đó chính Mã Địch tự nhận, lời “Nam sơn nam” thực ra được nhặt nhạnh gom góp lại từ những đoạn tùy bút lặt vặt suốt ba năm trời. Khéo sao lại có vẻ gom thành một câu chuyện có cấu tứ.

Nhưng luẩn quất trong mỗi đoạn nhặt nhạnh mà Mã Địch nói chắc hẳn phải có một nỗi hận gì đó. Lải nhải khắp các bài hát khác trong cùng album, khó lọt tai tôi vì tôi cứ cảm giác chúng nó đều gượng gạo tỏ niềm đau quá, không bằng nhiều mảnh đơn lẻ thi thoảng chắp bút, chúng nhìn sâu vào tâm hồn anh hơn.

Mà thế chẳng phải là “hận” như tôi sơ sơ hiểu đấy thôi – trở đi trở lại, dằng dặc, có bao nhiêu cũng không xuể. Vô tuyệt kì.

///

——Nàng nơi trời nam cảnh sắc tươi xinh, mênh mang tuyết vờn
——Tôi ở đất bắc đêm về tê tái, bốn mùa là xuân
Trời khi chưa tối nếu như còn kịp, tôi muốn lãng quên đôi mắt nàng
Trọn vẹn cuộc đời, dang dở mộng một thiên.

Anh thôi kể chuyện gặp gỡ hòn đảo côi, bởi lòng dạ lâu nay đã hoang tàn.
Lòng anh chẳng còn chứa nổi một ngôi nhà, đành làm kẻ câm chỉ biết dối lừa bản thân.

Anh bảo,
——đẹp đẽ ấy, sá gì ai tán tụng, sao bì được khi tương ngộ lần đầu,
thì giờ lay lắt, biết đành sao;
——giá mà đất liền đất nối thành một dải, trọn cuộc đời anh đi để ôm nàng,
say quắc giấc mộng anh, đêm lành.

——
“Xuân về xanh——”
“——lạc mỗi phương”

Anh nghe tiếng ai xướng lên bài ca cũ, hát rằng hôm nay vẫn là chuyện xa lắm xa.
Như đây hòn đảo côi mắt anh trông thấy, chẳng buồn thương, cũng chẳng nở hoa.

——Nàng nơi trời nam cảnh sắc tươi xinh, mênh mang tuyết vờn
——Tôi ở đất bắc đêm về tê tái, bốn mùa là xuân
Trời khi chưa tối nếu như còn kịp, tôi muốn lãng quên đôi mắt nàng
Trọn vẹn cuộc đời, dang dở mộng một thiên.

——Nàng nơi trời nam cảnh sắc tươi xinh, mênh mang tuyết vờn
——Tôi ở đất bắc đêm về tê tái, bốn mùa là xuân
Trời khi chưa tối nếu như còn kịp, tôi muốn lãng quên đôi mắt nàng
Trọn vẹn cuộc đời, dang dở mộng một thiên,

Giấc dài tỉnh dậy, viển vông đã lỡ một kiếp người.

Nam ngọn đầu nam, bắc mùa gặt buồn,
ngọn đầu nam thóc đống ngổn ngang

Gió nam thì thầm, bắc miền biển bắc,
miền biển bắc có nấm mồ côi

Nam ngọn đầu nam, bắc mùa gặt buồn,
ngọn đầu nam thóc đống ngổn ngang

Gió nam thì thầm, bắc miền biển bắc,
miền biển bắc có nấm mồ côi

miền biển bắc có nấm mồ côi.

///

Đoạn nhạc tặc tè sau trường đoạn lời-điệp khúc đầu tiên cũng khá hay ho. Đó là đoạn đầu của bài “Tứ quý ca” (Bài hát bốn mùa) trong phim Mã lộ thiên sứ (Thiên sứ đường cái lmao), do Châu Tuyền hát, về thể loại thì có thể gọi là một bài thời đại khúc? Thời đại khúc lai giữa jazz Âu châu và dân ca Trung Hoa, bắt nguồn tại Thượng Hải, Trung Quốc vào thập niên 20 của thế kỉ 20. Định nghĩa wiki là thế, còn cảm quan cá nhân là nghe rất … sophisticated? Giọng người hát thường thánh thót, nhả âm cảm giác tròn vành vạnh véo von, âm này nối đuôi âm kia, réo ra réo rắt. Tuy nhiên lời thì buồn thối hơ hơ. Tôi phết tạm lại đây đợi ngày dịch lại và tìm hiểu tử tế hơn. Có điều mấy bản dịch “Nam sơn nam” đều tiện lắm thay bỏ qua đoạn eo éo này, thế đếu nào nhỉ, chẳng lẽ các bạn không bị tiếng lạch xạch tạch tạch rõ rành rành là của đĩa than cũ nó hút vào ư how uncultured are you =)))))

Trời về tiết xuân xanh ngợp cửa, cô gái dưới song thêu uyên ương, bỗng đâu nghiệt ngã gậy tới tấp, đánh uyên ương tan tác mỗi phương.

Trời về tiết hạ tơ liễu buông, cô gái lưu lạc tận Tràng Giang, nam bắc hai đầu thảy cảnh đẹp, chẳng bằng cao lương lụa mướt thân.

Trời về tiết thu sen ngát hương, cô gái hàng đêm mộng quê hương, tỉnh mộng chẳng thấy mặt cha mẹ, chỉ thấy trăng sáng rọi đầu song.

Trời về tiết đông tuyết mênh mang, áo rét may xong gửi tình lang, thành dài vì đâu dài xương máu, em đây nguyện làm Mạnh Khương xưa.

Advertisements
Standard

“somewhere i have never travelled, gladly beyond”

the royai_married-af

#oldmarriedcouple

[hôm nay trong sự nghiệp dịch fic chui]

[…] “Tôi không nên dông dài mãi thế này.”

Không hề, anh muốn đáp, không hề đâu, cô hãy cứ nói; vô vàn những sự cô vùi sâu tận đáy lặng, dẫu anh có rèn lấy cho mình một cái chuông lặn, cũng chẳng bao giờ xuống được tới nơi. Trên băng ghế dài ngoài ga riêng chỉ có mình họ, cùng trên đầu vòm trời trải rộng ngắt xanh.

“Tôi thích nghe cô nói mà,” cuối cùng anh lên tiếng. Những ngón tay cô thoáng cứng đơ trên đùi, rồi chầm chậm cô đưa mắt sang anh, nét mặt cô nửa chừng một câu hỏi, chính cái câu hỏi anh không sao tìm được chữ để hỏi thành lời.

Anh đương luẩn quẩn bên rìa một học thuyết, một hệ số còn thiếu trong mỗi phương trình, một thứ gì đó kết nối lại sắc màu mái tóc cô trong nắng với tiếng đôi bốt cô nện gót trên sàn văn phòng và tiếng cô vọng lại góc góc tâm trí anh mỗi đêm khi anh có một mình trong căn hộ tối, thứ gì đó bằng cơn run rẩy nơi bàn tay và cơn dựng đứng nơi tóc gáy bất chấp trời trưa ấm ran mà làm nên tất cả.

— sixpences, Somewhere I have never travelled.

///

sau khi dịch được đến đây thì tôi kết luận là tôi sẽ dịch được hết. it’s just gonna take a long painful period probably of a month’s worth of my life to do this.

có cái gì đó thật thú vị, ấm lòng và cũng thật xót xa chua chát khi nhìn vào những người nay keo sơn bền chặt như thể họ bên nhau là chân lí thời họ còn xa lạ, xa lạ trên nhiều góc độ và nhiều mức độ.

ví dụ như hai con mẻ này, thật không thể tưởng tượng nổi có thời chúng họ không biết nói gì với nhau chứ không phải không cần nói gì cũng đã hiểu ý nhau … thật điên dồ wtf thật khó chấp nhận … vì thế tôi sẽ dịch nó tôi cần một cái headcanon duy nhất để giải quyết cái mâu thuẫn này …

Standard

somewhere only we know

“Con thuyền”

Rốt lại thì,
ấy há chẳng qua
con thuyền chơi của cậu bé bé bỏng
trên mặt hồ nước công viên
nơi ta từng dạo bước.

Nhưng tôi đã quỳ xuống
ngóng chờ nó tới đây,
buồm trắng bẽn lẽn
nắng hổ phách trong,
tà dương muộn
hun con sóng đồng
đã nâng bước nó,

thuyền tôi cập bến
cùng kiện kiện niềm vui.

— Carol Ann Duffy, “Ship” (2005)

///

One of these days I’m gonna finally get my phone camera fixed and then I’m gonna take hundreds of pictures reeking of mainstream vibe and overdose of light to use as illustration for my humble mainstream articulation.

///

hây cô gái viết bệnh kinh niên ơi có ai từng bảo cô rằng một đoạn văn mà 90% cô quote từ các loại sách deep là một tội ác không??? nhất là khi nó về cờ vây??? có ai bảo cô khi viết fic hãy thổi hồn cho nhân vật chứ đừng mượn mồm nhân vật để chở những lời lộm cộm thánh hiền không???

Standard

nháp back to black 

anh, chẳng để thời giờ mà nuối tiếc, con cu anh ướt, vẫn ơn canh bạc vẫn chắc ăn
tôi, đầu ngẩng cao, nước mắt khô kiệt, tiếp bước bên mình bặt bóng anh
anh, về lại với cái anh vẫn biết, trời vực xa cách thảy những ta cùng ta
còn tôi, nhón bàn chân bước đường ren rối, rối ren chồng chéo, và tôi về lại với thẳm đen

ta chỉ nói giã từ nơi đầu môi chót lưỡi, tôi chết dễ đã cả trăm lần, anh về lại với cô ta, tôi thì về lại với
tôi thì về lại, với ta

tôi yêu anh, là thế, có là đủ, anh mê phì phèo tôi ưa hít
và đời, khác gì ống xả, và tôi là đồng xu lăn ngược phía đằng trong

ta chỉ nói giã từ nơi đầu môi chót lưỡi, tôi chết dễ đã cả trăm lần, anh về lại với cô ta, tôi thì về lại với, ta chỉ nói giã từ nơi đầu môi chót lưỡi, tôi chết dễ đã cả trăm lần, anh về lại với cô ta, tôi thì về lại với

đen
thẳm đen
đen
thẳm đen
đen

thẳm đen

đen

tôi về lại với
tôi về lại với

ta chỉ nói giã từ nơi đầu môi chót lưỡi, tôi chết dễ đã cả trăm lần, anh về lại với cô ta, tôi thì về lại với, ta chỉ nói giã từ nơi đầu môi chót lưỡi, tôi chết dễ đã cả trăm lần, anh về lại với cô ta, tôi thì về lại với

thẳm đen

Standard

memo 2017.10.6

“ưu tòng trung lai, bất khả đoạn tuyệt”

lmao lại buồn thối ruột nữa rồi

“nguyệt minh tinh hi, ô thước nam phi”

nhớ mang máng, hồi còn chịu đi học nhưng học thì đã không còn chăm, trong mớ Tống từ của Liễu lảo-sư đưa có một bài của Tân Khí Tật, không nhớ chính xác theo điệu nào, mò mẫm qua loa thì chắc là điệu Tây giang nguyệt đi. nhớ rõ hơn chút thì cả bài hình như tả lữ khách đi đường buổi đêm, cũng có trăng sáng quạ bay rồi một ông sao sáng hai ông sáng sao lác đác mấy vì. Thầy viết một cái chú thích dài, dịch luôn toàn bài Đoản ca hành, chỉ vì hai câu “nguyệt minh tinh hi, ô thước nam phi” nọ mà thầy cho là một phần cảm hứng của Tân Khí Tật khi viết bài Tây giang nguyệt nọ. Bấy giờ đọc bản dịch của thầy, nghe ý tứ của thầy thì có vẻ như cảm hứng này không phải chỉ là mượn hình ảnh nghĩa đen làm frame of reference như ta vẫn nghĩ; mà cảm hứng này là nhìn cảnh thật nghĩ đến thơ xưa mà đọc thơ xưa bỗng thấy cảnh thật quả y hệt – một kiểu dường như ta đã time-space travel trên con chữ ta? =)) Rồi thầy lại bảo ủa tả cảnh thật đấy nhưng có khi còn có ý khác, rồi cháu nghĩ ủa có khi vận vào thân cũng nên, vậy ta phải xem context. “trăng sáng sao thưa,” ý là một người giỏi quá át hết tài người khác, mà đặt vào một bài trước sau nhan nhản tao thương người hiền tao mời kẻ sĩ hãy về đây như truyền đơn chiêu trò, ủa vậy là ý làm sao =))

Hôm nay thất học luẩn quẩn ngồi xem Quân sư liên minh, bỗng chợt ngộ ra. Trăng sáng sao thưa, một người giỏi át tài kẻ khác, át ở đây không phải là tài năng rực rỡ lấn át hết phần người ta, mà là một người hội đủ thiên thời địa lợi nhân hòa tỏa sáng, ánh sáng át đi những chư hầu xưng bá lẻ tẻ, đặng nước non quy về một mối. Vì thế đặt trong truyền đơn dụ dỗ người hiền người giỏi về mới có lí vậy.

Rồi nghĩ một hồi, hay thực ra cũng chỉ là tả một đêm vắng vẻ rét mướt, tao đang nhớ ngày xưa tao dụ dỗ bao nhiêu đứa về giúp tao nay chúng nó đã toi cả mà nhiều thằng do tao ép phải chết mà thôi =))

Standard

memo 2017.10.3 | coi người già chọi não nghĩ bậy mấy điều =))

Xem Quân sư liên minh đến tập thứ 18, kể luôn vô số các trường đoạn tiểu đoạn trước sau spoiler =)) tạm tóm tắt trong mấy câu: nhoáng qua vì đôi mắt người con gái trẻ tuổi hào hứng, thế nhưng xem vì nước mắt người già chảy ngược rồi lại chảy xuôi.

a-zhao-1

Trời ạ A Chiếu

a-zhao-2

A Chiếu đừng đợi nữa!!!

Tào Phi rồi sẽ bỏ A Chiếu đi trước một bước dài, Xuân Hoa xuôi tay bỏ lại chồng tóc bạc bơ phờ cầm mãi tay vợ đặt hờ lên tai mình giả cách nhéo nhéo như suốt đời hai người họ vẫn vậy.

Phụng Hiếu hỏi rượu —

Rượu à, rượu ta có đây, còn muốn cùng Phụng Hiếu cạn chén, gọi y quan của ta lại đây-

— chưa ngoảnh lại, tay đã vuột khỏi tay, Phụng Hiếu không giữ nổi nữa, Tư không cũng không thể giữ Phụng Hiếu lại. “Ai tai, Phụng Hiếu.”

Lệnh quân? Lệnh quân biết trên “môn” chữ “hoạt” nọ, nào chỉ phải như Dương Tu lanh mồm xúc xiểm Tử Hoàn, xin xỏ cho Tử Kiến. “Há chẳng phải là, vào cửa nhà ta, mới hòng sống sót sao?”

Một tiếng “minh công” này của lệnh quân làm vừa vui vừa buồn. Vui là sát cánh hai mươi năm, hai mươi năm trước lệnh quân gọi “minh công” đầy hi vọng. Buồn là nay, tiếng “minh công” ấy, thất vọng tràn trề.

— “Văn Nhược, lệnh quân, các người thắng rồi.”

Thôi công? Người tham sống thì còn cứu được, chứ người muốn chết —

///

Xem chưa xong, chữ chưa nhận hết, lời thoại cũng chỉ nhớ chữ được chữ mất, chỉ thấy buồn … vê … lờ … cha chả là … à á a … buồn … ơi buồn là buồn … á a …

Còn về Tư Mã Ý(éo) ấy à =)) Nói là điẹp hóa hình tượng cũng đúng đấy, nhưng ai bảo dã sử với chính sử cái nào đúng cái nào sai nhỉ? Nói như biên kịch, ai trung ai gian, có phải chỉ mấy hàng chữ là viết rõ ràng đâu? Nhân vật Tư Mã Ý có thể nhìn nhận như thế, đến chuyện Quách Nữ Vương có hãm hại Chân Phù để leo lên ngôi hậu không chẳng cũng vậy? Chẳng ai vô tội, và cũng chẳng ai không có khả năng oan ức.

Tạm kết thì cũng có một điều bất kể chính dã sử vẫn rõ ràng, ấy là mạng người thời loạn, nhất là cái thời loạn ngày gì gì đó đó như bên Tàu, chẳng khác gì cái cc =)) Đến vua quan còn thế nữa là dân thường, thành ra nếu không xuôi tay chịu trói chịu giết thì ai cũng muốn sống, muốn giữ cho nhà mình được bình an mãnh liệt lắm. Truyền tải được điểm này ấy à, dù có mĩ hóa hình tượng nhân vật hay không, xa cách cái gọi là chính sử đến thế nào, thiết nghĩ cũng là thành thật đích xác với lịch sử rồi đây?

 

 

Standard

giải sầu

Bàn về việc nên hay không nên nghỉ uống trà sữa đặng tiết kiệm 20-30 triệu mẫu quốc đồng mỗi năm, em Thảo nói: Kim triêu hữu tửu kim triêu túy, Toan Nghê Nương Nương khen nô tì đi.

Ờ thì khen =))

今朝有酒今朝醉,
明日愁來明日愁。
(La Ẩn 羅隱, “Tự khiển” 自遣)

Nay ngày có rượu nay khật khưỡng
Mai hôm sầu lại mai lại sầu

Nhiều nỗi sầu dằng dặc tựa miền biển xa quá, vậy giờ có ai mang cà phê tới bảo tui câu này rồi bật thêm Moonlight serenade nữa chắc tui sẽ đổ ngay tắp lự không nghĩ suy???

Standard